इरोशन काय आहे

इरोशन काय आहे

वातावरणात त्याचे ऱ्हास करण्याचे अनेक मार्ग आहेत. नैसर्गिक परिसंस्थेचा ऱ्हास करणाऱ्या बाह्य घटकांपैकी एक म्हणजे इरोशन. अनेकांना नीट माहिती नसते इरोशन काय आहे, त्याचे काय परिणाम होतात आणि त्याचे काय परिणाम होतात. इरोशन ही अशी गोष्ट आहे जी नैसर्गिक आणि मानव-प्रेरित दोन्ही एजंट्समुळे खराब होते.

या कारणास्तव, आम्ही हा लेख तुम्हाला इरोशन म्हणजे काय, त्याची वैशिष्ट्ये, मूळ आणि परिणाम काय आहेत हे सांगण्यासाठी समर्पित करणार आहोत.

इरोशन काय आहे

इरोशन म्हणजे काय आणि त्याची कारणे?

मातीची धूप भूगर्भीय क्रिया (जसे की पाण्याचा प्रवाह किंवा बर्फ वितळणे), हवामान क्रिया (जसे की पाऊस किंवा जोरदार वारा), किंवा मानवी क्रियाकलाप (जसे की शेती, जंगलतोड, शहरी पसरणे) , इ.) मुळे होते.

मातीची धूप ही एक खंडित आणि संथ घटना आहे ज्यामध्ये भूस्खलनाचा समावेश होतो ज्या पृष्ठभागावरून हलतात, दीर्घकाळात जमिनीच्या स्वरुपात बदल घडवून आणणे. काही प्रकरणांमध्ये, नैसर्गिक आपत्ती किंवा मानववंशजन्य अतिक्रियाशीलतेमुळे, धूप वेगाने होते, परिणामी मातीची झीज होते आणि सेंद्रिय पदार्थ आणि खनिजे नष्ट होतात.

या घटनेचे महत्त्व असे आहे की माती प्रत्यक्षात एक अपारंपरिक संसाधन मानली जाते कारण ती तयार होण्यास बराच वेळ लागतो. मेक्सिको मध्ये, समस्या प्रामुख्याने असमान भूभाग असलेल्या भागात उद्भवते, जेथे जमिनीचा उतार उच्चारला जातो. देशाच्या बहुतेक प्रदेशात या प्रकारची स्थलाकृति अस्तित्वात आहे आणि या ठिकाणी तात्पुरती लागवड क्षेत्रे आढळून आली आहेत हे लक्षात घेता, ही समस्या गंभीर आहे असे मानले जाऊ शकते.

मातीची धूप होण्याचे प्रकार

मातीचा ऱ्हास

पाण्याची धूप

नैसर्गिक मातीची धूप होण्याचे तीन मुख्य प्रकार आहेत:

  • पाण्याची धूप. हे वाहिन्यांद्वारे तयार केले जाते जे पावसाचे पाणी किंवा नदीचे प्रवाह असू शकते.
  • वारा धूप. जोरदार वाऱ्याने ते उडून गेले आहे.
  • गुरुत्वाकर्षण क्षरण. उताराच्या माथ्यावरून पडणाऱ्या खडकांच्या किंवा वितळणाऱ्या हिमनद्या यांच्या गुरुत्वाकर्षणाच्या प्रभावातून ते उद्भवते.

आणखी एक प्रकारची मातीची धूप आहे जी वेगाने होते:

  • मानवी धूप. हे मानवी क्रियाकलापांद्वारे तयार केले जाते जे मातीच्या झीज आणि खराबतेवर परिणाम करतात, जसे की सघन शेती, जंगलतोड, कालवे आणि रस्ते बांधणे, शहरी भागाचा विस्तार, सघन पशुधन शेती, खाणकाम इ. प्रामुख्याने

मुख्य कारणे

मातीची धूप होण्याची कारणे भिन्न असू शकतात, मुख्य म्हणजे:

  • पाण्याची हालचाल. पाऊस, नद्या किंवा समुद्राच्या प्रवाहाच्या रूपात, पाणी जमिनीवर आदळते आणि प्रवाहाद्वारे खेचले जात असताना पृष्ठभागाचा काही भाग सैल होतो.
  • वाऱ्याची हालचाल. जमिनीवर जोराचा वारा वाहल्याने पृष्ठभागावरील कण आणि मोडतोड (धूळ, वाळू किंवा खडकांच्या स्वरूपात) सैल होते आणि हलते.
  • खडक आणि हिमनदींची हालचाल. ग्लेशियर्समधून बर्फ पडणे किंवा उताराच्या माथ्यावरून खाली लोटणाऱ्या खडकांमुळे त्याच्या मार्गात हवामान किंवा क्रॅक होऊ शकतात.
  • अत्यंत तापमानाच्या संपर्कात. अत्यंत उष्ण किंवा थंड हवामानाच्या दीर्घकाळापर्यंत मजल्याचा पृष्ठभाग बदलू शकतो आणि त्यास क्रॅक किंवा क्रॅक होऊ शकतात, ज्यामुळे त्याच्या पोशाखांना अनुकूलता येते.
  • जमिनीचा मानवी वापर आणि गैरवापर. अति मानवी क्रियाकलाप, जसे की सघन शेती किंवा शहरी भागांचे बांधकाम, मातीची झीज होऊ शकते, बर्याच बाबतीत अपरिवर्तनीय नुकसान होऊ शकते.

मातीची धूप होण्याचे परिणाम

वाळवंट

मानवी क्रियाकलापांमुळे मातीची धूप होण्याच्या मुख्य परिणामांमध्ये हे समाविष्ट आहे:

  • सुपीक जमिनीवर उत्पन्नाचे नुकसान कृषी पर्यावरण प्रणाली आणि जमीन उत्पादकतेच्या टिकाऊपणासाठी.
  • नाले आणि नद्यांचे प्रदूषण आणि गाळ वाढले आहे, ज्यामुळे तेथे कमी प्रजाती राहतात.
  • मातीचे वाळवंटीकरण ते जमीन कोरडी किंवा जीवनासाठी अयोग्य बनवते (पाणी, वनस्पती आणि अन्न यांच्या अभावामुळे).
  • कमी गाळण्याची क्षमता ओसाड मातीमुळे परिसरात पूर येऊ शकतो.
  • इकोसिस्टममध्ये असमतोल जैवविविधतेचे नुकसान होते, म्हणजेच प्राणी आणि वनस्पती लोकसंख्येचे नुकसान होते.
  • जंगलाचे नुकसान कार्बन डाय ऑक्साईड शोषून घेण्याच्या क्षमतेमुळे जागतिक हवामानात आमूलाग्र बदल झाला आहे.

ते कसे टाळायचे?

मानवी क्रियाकलापांमुळे होणारी धूप आणि मातीची झीज टाळण्यासाठी, खालील क्रियाकलापांना प्रतिबंध आणि अंमलबजावणी करणे हा सर्वोत्तम उपाय आहे:

  • शाश्वत जमिनीचा वापर. हे शेती आणि पशुधनावरील परिणाम कमी करण्यास आणि पोषक तत्वांच्या नुकसानीमुळे मातीची झीज रोखण्यास मदत करू शकते.
  • वनसंख्या. झाडे आणि वनस्पतींची लागवड केल्याने पर्यावरणाची पुनर्संचयित करणे आणि मातीची देखभाल करणे सुलभ होते.
  • वनस्पती लागवड. उघड्या भागात किंवा जेथे बांधकाम यंत्रे तैनात आहेत अशा ठिकाणी शाश्वत लागवडीला प्रोत्साहन दिल्याने माती आणि त्यातील पोषक घटक स्थिर होण्यास मदत होऊ शकते.
  • ड्रेनेज वाहिन्यांचे बांधकाम. खराब माती शोषण्याची क्षमता असलेल्या भागात, गटर पूर टाळण्यासाठी थेट पाणी मदत करू शकतात.

जंगलतोडीमुळे वनस्पती आणि प्राण्यांच्या लाखो प्रजातींचा अधिवास नष्ट झाला आहे. जंगलतोड ही माणसाने केलेली एक कृती आहे ज्यामध्ये वृक्षतोड करून किंवा जाळून जंगले आणि जंगले साफ करणे समाविष्ट आहे. जर ही कृती पुरेशा पुनर्वनीकरणाच्या उपाययोजनांशिवाय तीव्रतेने केली गेली, तर यामुळे माती आणि परिसंस्थांचे गंभीर नुकसान होऊ शकते, यासह:

  • लाखो वनस्पती आणि प्राण्यांच्या प्रजातींनी त्यांचे अधिवास गमावले आहेत. हा सर्वात लक्षणीय परिणाम आहे, कारण जीव पर्यावरणाचा नाश करू शकत नाहीत.
  • हवामान बदल. झाडांच्या अंदाधुंद तोडणीमुळे हवामानात बदल होतो कारण ते मातीचे रक्षण करतात आणि वातावरणात आर्द्रता टिकवून ठेवतात आणि वातावरणात वाफ परत आणणारे जलविज्ञान चक्र.
  • ग्रेटर ग्रीनहाऊस प्रभाव. हवामानात हस्तक्षेप करण्याव्यतिरिक्त, झाडे देखील वायू शोषून घेतात जे ग्लोबल वार्मिंगमध्ये योगदान देतात. त्याची अनुपस्थिती अंदाधुंद लॉगिंगमुळे वातावरणातील वायूची एकाग्रता बदलते.

वनस्पती मातीचे गुणधर्म राखते, धूप प्रतिबंधित करते, जलचक्रात - आणि म्हणूनच हवामानात - आणि जैवविविधतेचे रक्षण करते. त्यामुळे परिसंस्थेची सुसंवाद राखण्यासाठी मातीची निगा राखणे आवश्यक आहे.

मला आशा आहे की या माहितीसह आपण इरोशन म्हणजे काय आणि त्याची वैशिष्ट्ये याबद्दल अधिक जाणून घेऊ शकता.


लेखाची सामग्री आमच्या तत्त्वांचे पालन करते संपादकीय नीति. त्रुटी नोंदविण्यासाठी क्लिक करा येथे.

टिप्पणी करणारे सर्वप्रथम व्हा

आपली टिप्पणी द्या

आपला ई-मेल पत्ता प्रकाशित केला जाणार नाही.

*

*

  1. डेटा जबाबदार: मिगुएल Áन्गल गॅटन
  2. डेटाचा उद्देशः नियंत्रण स्पॅम, टिप्पणी व्यवस्थापन.
  3. कायदे: आपली संमती
  4. डेटा संप्रेषण: कायदेशीर बंधन वगळता डेटा तृतीय पक्षास कळविला जाणार नाही.
  5. डेटा संग्रहण: ओकेन्टस नेटवर्क (EU) द्वारा होस्ट केलेला डेटाबेस
  6. अधिकारः कोणत्याही वेळी आपण आपली माहिती मर्यादित, पुनर्प्राप्त आणि हटवू शकता.