Taele

Taele

I le lauiloa meteorology tatou masani ona oʻo mai i sina fenumiai manatu e mafai ona taʻitaʻia ai i tatou e faia ni mea sese. O se tasi o nei manatu o le taʻele. Matou te faʻafesoʻotaʻia ia ma timuga tetele ma ni uiga faʻapitoa. Faanenefu le timu i afa, ma timuga, ma isi. E taatele ile tautala i aso uma.

Ole mea lena e fai mo lenei tusitusiga. Lenei o le a tatou foia ai le masalosalo e uiga i le mea o le taele ma o a ona autu uiga.

Etymology

Ao uliuli o timuga

O se upu e ono foliga ese mai faʻaaoga i se aloaia auala. E foliga mai e sili atu ona masani ai ile gagana le faʻamasani poʻo se ituaiga faʻaupuga ole gagana. Peitai, chubasco o se faʻapitoa Sipaniolo upu. E sau mai le Potukale «chuva» o lona uiga o le timu. O le mea lea, e mafai ona tatou fai atu o le taʻele o se timu o ona uiga e faʻapitoa.

Lenei vaitau na fanau mai ina ia mafai ona eseʻese le tele o le timu poʻo le malosi e paʻu ai le timu. O se mea e pei o le mea e te ono taʻua o se taʻele. E masani ona faʻaaogaina e faʻamatala ai timuga vaʻaia o tulaga e paʻuʻu ai latou i se vaitaimi puʻupuʻu. Masani lava, o nei timu e mafua mai i le fausiaina o luma poʻo le ea le mautonu. E masani lava ona iai ni faʻafitauli e fesoʻotaʻi ma le susū ma le maualuga o le mamafa i le siosiomaga

Eseesega ma isi ituaiga o timu

Faʻavae ao

O le eseesega autu o loʻo i ai ma isi ituaiga o faʻalautelega timuga o le taele masani lava ona aliaʻe faʻafuaseʻi. E sili atu ona faigata i tagata vaʻai meteorologists ona valoia le taimi e paʻu ai le taʻele. O le timu e matua le mafaufauina lava ma, o le tele o taimi, e paʻu le tele mataʻutia o lita i le sikuea mita, ae e faʻaiʻu i ni nai minute. Ole mea lea e faigata ai i radars ona iloa atu.

Oe mafai ona sili atu pe itiiti ifo iloa se faʻataʻitaʻiga e mafai ona taitai atu ai i timuga, ae e masani ona le saʻo. Mo lenei mafuaʻaga, e sili atu ona taatele le faʻasilasilaina i le tala o le tau o le ai ai le timu e aunoa ma le mauaina. O lenei ituaiga o timuga e faʻasauā ma e aʻafia ai le tele o vai i se taimi puʻupuʻu. Ona o lenei, auala vave lolovaia vave ma mafai ona mafua ai mala mo tagata.

O faʻaiuga muamua o le faʻaleagaina poʻo le lolovaia o faletaavale ma potu i lalo. Afai e maualuga le paʻu poʻo le malifa o le nofoaga e toulu ai le taʻele, e mafai ona tosoina se taʻavale pe faʻapepeina aupa tuai. E tatau ona tatou manatuaina, tusa lava pe o se faʻatapulaʻa faʻasologa i le taimi, o le malosi ma le tele o le vai e paʻu e maualuga tele. Ole vaega lea e maua ai le tele o faʻalavelave.

E mafai ona faʻalauteleina se timu mo ni itula e le mataʻutia pe a le paʻu tele. I se isi itu, o le faʻasologa sili ona lelei o se tasi e umi-umi ma e leai se malosi, ina ia mafai ona faʻatumuina aquifers ma faʻasusu le eleele e aunoa ma le afaina ai faʻatoaga poʻo laʻau.

Vaega o le Squall

Timuga mamafa

O le a matou auʻiliʻiliina uiga ma vaega o le taʻele. Aʻo tatou agaʻi atu i Ecuador, o timu ua amata ona tele ma masani ai .. O lenei e tatau ona faia, pei ona tatou taʻua muamua, aua o latou o meteorological phenomena fesoʻotaʻi ma mausali ma mafanafana tau. I le tatou peninsula tatou te fiafia i se tau manaia ma vevela maualuga ma nisi le mautonu e mafua ai le aliali mai o nei mea ofoofogia.

O se tasi o auala e te valoia ai o le a sau se taʻele o le taimi tatou te vaʻaia ai le faʻavaeina o ao uliuli, e amata ona faia se matagi malosi tele ma e oʻo lava o le uatoʻa paʻu. I nei tulaga o le a amata ai ona sili atu le le mautonu le vanimonimo o le a oʻo atu ai i le taʻele. I lenei tulaga, e sili atu le saogalemu, aua e masani lava ona o mai faʻatasi ma afa eletise.

Ina ua mavae ni nai minute, ua atili ai ona malamalama le lagi ma oso aʻe foi le la.  O le vevela e masani ona sili atu le manaia pe a maeʻa le pa'ū o loʻo pagatia i le taunuʻu mai o le mea uiga ese. O nei vaega uma e faʻafaigofie ai ona iloa le taʻele. Ae sili i na mea uma, afai tatou te iloa itulagi e masani ona aliaʻe ai, e faigofie ona vaʻaia le umi o le a, ma faʻafia ona tatou mauaina. I tau feololo, o le taimi e tupu ai lenei mea o loʻo faʻateleina foi.

O mea ua taua i luga ua faailoa mai ai ua faateteleina le le mautonu i le lalolagi atoa.

Faʻateleina o timuga i le lalolagi atoa

O le le mautonu o le ea e o mai faatasi ma le maualuga o le vevela, o le sili atu ona susū. O le suiga o le tau o loʻo faia i le lalolagi tulaga o loʻo faʻateleina le averesi o le vevela o le paneta. O le mea lea, e mafai ona fai atu o lona uiga o le faʻalauteleina o le teropika agaʻi i totonu o pou. Lenei mafai ona faʻaliliuina i se ono ono faʻateleina i nofoaga e ono i ai ni timuga ma tutusa uiga ma i latou latalata i le Ekueta.

O le mafuaʻaga lea, i Sepania, o le i ai o nei mea ofoofogia o puʻupuʻu ae o timuga tetele o loʻo tupuola. E pei o le vevela ma le susu, e faʻapena foi le faʻaletonu o le vanimonimo. Ma, e mafai ona tatou fai atu lena, talu ai e tele atu "tropical" eria ma mafai mo le faʻateleina o le ea faʻaletonu, e mafua ai le faʻateleina o timu.

Tasi lenei o aʻafiaga e mafua mai suiga o le tau. E le gata o le faʻateleina o nei mea ofoofogia e faʻateleina i eria e taʻua o le tau feololo, ae o lo latou malosi o le a faʻateleina foʻi. O le maualuga o le malosi e mafai ona mafua ai le tele o faʻaleagaina ma sili atu lamatiaga. I lenei mea matou te faʻaopopo atu e matua faigata lava timuga, o lea naʻo le mea e mafai ona matou faia, o le fesuiaʻi o le faʻavae o le taulaga fuafuaina ina ia mafai ona vaʻaia mo le gaioiga o taʻele.

O le isi mea e mafai ona tatou faia o le faʻaleleia o faʻamatalaga o valoʻaga mo nei mea ofoofogia ina ia mafai ona vaʻaia ma e leai se tasi e "maua e le ofo" nei faigata tele gaioiga.

Ou te faʻamoemoe o lenei faʻamatalaga e manino le uiga o le taʻele ma ona uiga.


O mataupu o le tusitusiga e tausisi ia tatou mataupu silisili o amio lelei faʻatonu. E lipotia se mea sese kiliki iinei.

Ia avea muamua ma faamatalaga

Tuʻu lau faamatalaga

o le a le lomia lou tuatusi imeli. O nofoaga e manaʻomia e makaina *

*

*

  1. E tali atu mo faʻamatalaga: Miguel Ángel Gatón
  2. Faamoemoega o faʻamatalaga: Pulea le SPAM, faʻamatalaga pulega.
  3. Tulaga faʻatulafonoina: Lau maliega
  4. Fesoʻotaʻiga o faʻamatalaga: O faʻamatalaga o le a le fesoʻotaʻi atu i isi vaega vagana i tulafono faʻatulafonoina.
  5. Teuina o faʻamatalaga: Faʻamaumauga tuʻufaʻatasia e Occentus Networks (EU)
  6. Aia Tatau: I soo se taimi e mafai ai ona e faʻatapulaʻaina, toe maua ma aveʻese au faʻamatalaga.