planetesimals tiori

mbara ala

Kemgbe ụwa, ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị anọwo na-atụpụta echiche dị iche iche banyere nguzobe nke mbara ala, eluigwe na ala na usoro mbara igwe. N'okwu a, anyị na-aga ikwu okwu banyere oge a tiori nke mbara ala. Nke a bụ ụdị echiche nke na-egosi na mbara ala kpụrụ site na nebula nke gas na uzuzu stellar.

N'isiokwu a, anyị ga-agwa gị banyere àgwà nke oge a tiori nke planetesimals, onye tụrụ aro ya na ihe na-esi na ya pụta na ụwa nke mbara igwe na sayensị.

Gịnị bụ tiori nke planetesimals?

nhazi mbara ala

Ozizi nke planetesimals bụ echiche nke na-agbalị ịkọwa otú e si emepụta mbara ala na mbara igwe anyị na n'usoro kpakpando ndị ọzọ. Dị ka ozizi a si dị, mbara ala sitere na ígwé ojii nke gas na uzuzu a na-akpọ protoplanetary nebula.

Nke mbụ, tiori na-ekwupụta na protoplanetary nebula bụ n'ihi nnukwu igwe ojii na-ada n'okpuru ike ike ndọda. Ka igwe ojii na-agbakọ, ọ na-amalite ịgba ọsọ ọsọ, na-eduga n'ịmepụta diski accretion gburugburu kpakpando na-eto eto nke a na-akpọ progenitor star.

N'ime diski accretion a, Obere irighiri uzuzu na ice, nke a maara dị ka planetesimals, ha na-amalite ịgbakọ ma gbakọta n'ihi ike ndọda. Planetesimals ndị a bụ ntọala nke mbara ala n'ọdịnihu. Ka ha na-aga n'ihu na-eto site na nkukota na njikọta, planetesimals na-aghọ protoplanets, bụ ndị na-etolite ozu ụwa.

Otu n'ime isi njirimara nke planetesimal bụ nha ha. Ihe ndị a nwere ike ịdị nha site na kilomita ole na ole ruo ọtụtụ narị kilomita na dayameta. Uka ya na ihe mejupụtara ya nwekwara ike ịdị iche, dabere na ọnọdụ dị n'ime diski accretion na ihe ndị dị.

Ọzọkwa, tiori nke planetesimal na-akọwa Olee otú e si emepụta mbara ala nkume na mbara ala gas?. Planetwa mbara igwe nkume, dị ka Ụwa na Mars, na-etolite nso kpakpando nne na nna, ebe okpomọkụ dị elu na ihe siri ike na-emeri. Planewa ikuku gas, dị ka Jupiter na Saturn, na-etolite n'ógbè ndị dịpụrụ adịpụ, bụ́ ebe okpomọkụ na-akawanye njọ na gas na ihe ndị na-ajụ oyi na-adị ukwuu.

Ka protoplanets na-aga n'ihu na-eto eto. ha nwere ike ijide ọtụtụ ihe ma mechaa ghọọ mbara ala tozuru okè. Ozizi Planetesimal na-enye nkọwa zuru oke maka otu mbara ala si enweta oke, orbit, na nhazi ha.

Onye nyere echiche a?

echiche nke mbara ala

Ndị ọkà mmụta sayensị dị iche iche emebela ma gbanwee echiche nke planetesimals n'akụkọ ihe mere eme niile. Otu n'ime ndị mbụ nyere aka bụ onye France na-enyocha mbara igwe na mathematician Pierre-Simon Laplace. A mụrụ na 1749. A maara Laplace maka ọrụ ya na igwe igwe igwe na tiori nke gravitation. Ọmụmụ ya na nhazi nke usoro mbara igwe na nkwụsi ike nke mbara ala tọrọ ntọala maka echiche ndị ọzọ na mbara ala.

Ndị ọkà mmụta sayensị ọzọ dị mkpa na tiori a bụ onye Sweden na-enyocha mbara igwe na onye na-enyocha mbara igwe bụ Victor Safronov. A mụrụ na 1917, Safronov amatara maka ọrụ ya na-arụ ọrụ na nhazi na evolushọn nke usoro mbara ala. Ọ tụpụtara echiche nke mbara ala ma kọwapụta mkpa ọ dị na nhazi nke mbara ala.

Ọzọkwa ndị na-enyocha mbara igwe Gerald Kuiper na George Wetherill, nyere aka dị ukwuu na tiori nke planetesimals. Gerald Kuiper, onye a mụrụ na 1905, bụ onye na-enyocha mbara igwe mara maka nyocha ya na usoro mbara igwe na nhazi nke mbara ala. Ọrụ ya nyere aka ịghọta ihe belt Kuiper na mmekọrịta ha na mbara ala.

N'aka nke ọzọ, George Wetherill bụ onye America na-enyocha mbara igwe nke a mụrụ na 1925, o mekwara nke ọma n'ihe gbasara sayensị mbara ala na mbara igwe. O mere nchọpụta bụ isi na nkukota na nchikota nke planetesimal, wee mepụta ụdị ọnụọgụgụ iji mee ka evolushọn ha na nhazi ụwa.

Mkpa nke tiori nke planetesimals na mbara igwe

usoro nhazi ụwa

Ozizi nke planetesimals nwere nnukwu mkpa na ngalaba sayensị na mbara igwe n'ihi ọtụtụ ihe ọ pụtara na onyinye ya. Ozizi a enyela ntọala siri ike maka ịghọta usoro nhazi mbara ala na usoro mbara igwe anyị ma tọọ ntọala maka ọmụmụ ọmụmụ nke usoro mbara ala na usoro kpakpando ndị ọzọ. Ndị a bụ isi ihe kpatara mkpa echiche mbara ala dị na mbara igwe:

  • Mmalite nke sistemụ anyanwụ: Ozizi nke planetesimals emewo ka o kwe omume ịkọwa otú usoro mbara igwe anyị si na nebula protoplanetary si malite. Ọ na-enyere aka ịghọta otú mbara ala, gụnyere nke anyị, siri pụta site na ụmụ irighiri ihe na otú ha si malite ka oge na-aga.
  • Nhazi nke mbara ala extrasolar: Ozizi a abụghị naanị na ọ dabara na sistemụ mbara igwe anyị, mana ọ bụkwa ihe ndabere maka ọmụmụ na nghọta nke nhazi mbara ala na sistemụ kpakpando ndị ọzọ. Site n'ịlele na nyochaa diski protoplanetary gburugburu kpakpando ndị na-eto eto, ndị na-enyocha mbara igwe achọpụtala ihe akaebe maka ọnụnọ nke mbara ala ma nwee ike ịghọta otú mbara ala si etolite na mpaghara ndị a.
  • Nhazi na evolushọn mbara ala: Ozizi nke planetesimals na-enyere anyị aka ịghọta otú e si enweta ihe mejupụtara na nhazi nke mbara ala. Nkukota na nchịkọta nke planetesimals n'oge nhazi mbara ala na-ekere òkè dị mkpa n'ịchọpụta ihe dị n'ime na n'èzí nke mbara ala, yana mgbanwe nke ikuku na elu ha.
  • Nkesa nke mbara ala na sistemu mbara ala: Ozizi a enyela aka na nghọta nke nkesa na ụdị dị iche iche nke usoro mbara ala na mbara igwe. Ọ na-enyere anyị aka ịghọta ihe mere ụfọdụ sistemụ kpakpando ji nwee mbara ala okwute dị nso na kpakpando ha, ebe ndị ọzọ nwere nnukwu gas dị anya na ya. Na mgbakwunye, ọ na-enye ozi gbasara nhazi ọnwa na ihe ndị ọzọ dị na mbara igwe na-agba gburugburu mbara ala.

Dị ka ị pụrụ ịhụ, ụdị echiche a bụ otu n'ime ndị kasị akwado na ụwa nke sayensị na ekele ya na anyị na-aghọta nke ọma nguzobe nke mbara ala. Enwere m olileanya na site na ozi a ị nwere ike ịmụtakwu banyere tiori nke planetesimals na mkpa ya.


Bụrụ onye mbụ ịza ajụjụ

Hapu okwu gi

Adreesị email gị agaghị bipụtara. Chọrọ ubi na-akara na *

*

*

  1. Rụ ọrụ maka data: Miguel Ángel Gatón
  2. Nzube nke data: Nchịkwa SPAM, njikwa okwu.
  3. Ikike: Nkwenye gị
  4. Nkwurịta okwu nke data: Agaghị agwa ndị ọzọ data ahụ ma ọ bụghị site na iwu.
  5. Nchekwa data: Ebe nchekwa data nke Occentus Networks (EU) kwadoro
  6. Ikike: Oge obula inwere ike igbachi, weghachite ma hichapụ ihe omuma gi.