Haumea: mbara ala dwarf nke dị ka nduku

nduku uwa

Anyị ahụworị na eluigwe na ala adịghị akwụsị iju anyị anya. Haume Ọ bụ mbara ala dwarf na Kuiper Belt, akụkụ nke otu ihe Trans-Neptunian. Aha njirimara ya bụ (136108) Haumea. Ọ bụ ellipsoidal n'ụdị, dị ntakịrị karịa Pluto. Haumea nwere satịlaịtị abụọ ama ama: Hi'iaka na Namaka. Ọ na-adọta mmasị nke ukwuu n'ihi na ọ dị ka nduku.

N'isiokwu a, anyị ga-akọwa ihe bụ àgwà, nchoputa na curiosities nke Haumea.

nchọpụta Haumea

haumea planet

Haumea bụ mbara ala dwarf nke atọ n'usoro dị anya site na anyanwụ, ebe ọ bụ na njem ya na-esote nke Pluto. Haumea nwere oke Uru 17,3 na-ada ada nke ukwuu, na-eme ka ọ bụrụ ihe Kuiper Belt nke atọ na-egbuke egbuke., n'azụ Pluto na Makemake.

Ndị America na-enyocha mbara igwe bụ Michael E. Brown, Chad Trujillo, na David Rabinowitz chọtara Haumea na Disemba 28, 2004 na Ugwu Palomar Observatory nke Caltech. Ha chọpụtara ya site n’ịtụle foto ndị e sere na Disemba 6 nke otu afọ ahụ.

Otú ọ dị, ha akpọsaghị nchọpụta Haumea ozugbo iji nye oge iji nyochaa njirimara nke ihe ahụ n'ụzọ zuru ezu na iji gosi ndị ọkà mmụta sayensị ihe osise zuru oke.

Ka ọ dị ugbu a, na July 27, 2005, ndị ọkà mmụta mbara igwe Spanish bụ José Luis Ortiz Moreno, Francisco José Arseturo Castro, na Pablo Santos-San Adams kwupụtara nchọpụta nke ihe ahụ. Ha 'chọpụtara' ya site n'ịtụleghachi ihe oyiyi ndị e sere na March 7, 2003. Ha nyochaziri n'ebe ndị mbụ e dekọrọ n'akwụkwọ akụkọ wee hụ ya n'ihe oyiyi ndị sitere na 1955. Ya mere, ha mara ọkwa nchọpụta ahụ na July 29, 2005; Brown ghọtara ha dị ka ndị dere nchọpụta ahụ.

Otú ọ dị, n’oge na-adịghị anya, a chọpụtara na na Julaị 26, 2005, kọmputa sitere na Ụlọ Ọrụ Andalusian Institute of Astronomy nwetara kọmpụta ndị ahụ na teliskop bụ́ ebe Brown na ndị òtù ya nọ na-eme nnyocha ahụ. Kọmputa a na-echekwa nhazi nke ọnọdụ dị na mbara igwe nke teliskop na-atụ aka maka ihe ọ bụla achọtara.

Ọzọkwa, otu izu tupu ọkwa Ortiz, Brown bipụtara akwụkwọ akụkọ maka ogbako astronomy na Septemba ebe ọ na-ezube igosi nchọpụta ahụ. Na nchịkọta a, Brown na-ezo aka n'ezie koodu kọmputa teliskop na-enye maka ihe ọ bụla ọ chọtara; Koodu ndị a bụ ntụaka iji lelee data dị na listi ngwa ngwa.

Ọ bụghị ihe ijuanya na Brown na-enyo enyo na ndị otu Ortiz jiri koodu ndị a chọọ kọmputa teliskop ahụ maka ozi dị mkpa iji mara kpọmkwem ebe e mere nchọpụta ahụ. Brown rịọrọ ndị UAI ka ha nye ndị otu ya ihe nchoputa ahụ, ọ bụghị nke Ortiz.

Ortiz kwetara ịnweta faịlụ teliskop ahụ, mana gọnarịrị ebumnuche ọjọọ ọ bụla, na-ekwu na ha na-enyocha naanị ka ha hụ ma achọpụtala ihe ọhụrụ ọ bụla. Kemgbe ahụ, a na-edepụta ma Brown na Ortiz dị ka ndị nchọpụta, ọ bụ ezie na ọ bụghị na eze.

njirimara nke ụwa

mbara ụwa dị egwu

Otu n'ime ihe mbụ na-emetụ gị n'ahụ maka mbara ala dwarf bụ ọdịdị ya, ellipse, n'adịghị ka ihe ndị ọzọ na-emekarị ka ọ bụrụ okirikiri ma ọ bụ na-adịghị agbanwe agbanwe. Njirimara nke abụọ bụ nnukwu ọnụọgụ ngbanwe ya n'ihe gbasara nha ya: Ụbọchị Haumea na-ewe ihe dị ka awa anọ. Anyị amaghị ọtụtụ ihe banyere elu ụwa, ma ndị ọkachamara kwenyere na ọ bụ mbara ala nkume nke kpuchiri elu nke mmiri jụrụ oyi.

Mgbe ụfọdụ, naanị otu ụzọ isi chọpụta nha ihe trans-Neptunian bụ site na ịdị ukwuu ya, na-ewere ụfọdụ uru albedo. Maka ihe ndị buru ibu, ikuku na-ekpo ọkụ nwere ike inye albedo n'onwe ya. Maka Haumea, enwere ike gbakọọ dayameta ahụ nke ọma site na ụkpụrụ ama ama nke oke na njupụta.

Dị ka iwu Kepler si kwuo, Enwere ike ịgbakọ oke ya na 4,01 × 1021 kg, nke dabara na otu ụzọ n'ụzọ atọ nke oke Pluto, ma ọ bụ 6% nke oke ọnwa. A maara Haumea dị ka ihe na-agba ọsọ ngwa ngwa. Ike nke ntụgharị a na-eme na-eme ka ellipsoid guzobe, nke dabere na njupụta ya: 2,02 g/cm3. Ihe ndị siri ike na-agbatị obere.

Dabere n'ụkpụrụ uka na njupụta, enwere ike ịgbakọ anya nke axes atọ nke ọdịdị ellipsoidal ya ka ọ bụrụ ihe dịka: 2100 × 1680 × 1074 km, uru mbụ bụ dayameta ya kacha ukwuu. Haumea bụ otu n'ime ihe trans-Neptunian kasị ukwuu achọpụtala; nke atọ mgbe Eris na Pluto gachara.

Orbit na ntụgharị nke Haumea

haume

Orbit nke Haumea bụ ihe a na-ahụkarị nke Kuiper Belt, nke nwere oge orbital nke afọ 283,12 ụwa. Haumea gafere aphelion na 1991, 51,59 AU site na anyanwụ, nkezi radius orbital ya bụ 43,12 AU, na perihelion bụ 34,65 AU. Oghere orbital ya bụ 0,1964, buru ibu karịa nke ndị ọzọ nọ n'ezinaụlọ ya.

N'ime oge nke awa 3, nkeji 54, na sekọn 54, Haumea bụ ntụgharị kacha mara ngwa ngwa n'ihe ọ bụla dị na mbara igwe nwere dayameta karịrị 100 kilomita. Ọ nwere ọsọ mgbapụ nke 0,71 km/s.

Igwe teliskop Gemini nwere ike nweta ụdị dị iche iche nke Haumea, nke gosipụtara nnukwu mmiri mmiri yiri nke a hụrụ n'elu ọnwa Pluto Charon. Ndị otu Brown kwuru na ọnụnọ ice mmiri dị n'ụdị kristal. Ahụrụ njirimara a naanị na Quaoar. Nchọpụta a na-arụtụ aka na ọnụnọ nke usoro nhazi nke ice n'ihi mweghachi nke ihe ọhụrụ dị n'elu.

elu na satịlaịtị

Haumea nwere satịlaịtị abụọ ama ama: Hi'iaka na Namaka. Ndị otu Brown chọtara ha abụọ. Achọpụtara Hi'iaka nke mbụ na Jenụwarị 26, 2005. A na-eche na ọ nwere ike dị ihe dị ka kilomita 310 na dayameta. Ọ na-agbagharị na Haumea ihe dịka 45.500 km n'ime ụbọchị 41,12.

Namaga bụ obere na ime nke ọnwa abụọ nke Haumea. Achọpụtara ya na June 30, 2005, ọ dị ihe dị ka puku ugboro abụọ pere mpe karịa Haumea ma nwee dayameta nke ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kilomita 170. Namaka na-ewe ihe dị ka ụbọchị 18 iji gbaa gburugburu Haumea, ihe dị ka kilomita 39.300 site na ya.

Enwere m olileanya na site na ozi a, ị ga-amụtakwu gbasara Haumea, nchọpụta ya na njirimara ya.


Bụrụ onye mbụ ịza ajụjụ

Hapu okwu gi

Adreesị email gị agaghị bipụtara. Chọrọ ubi na-akara na *

*

*

  1. Rụ ọrụ maka data: Miguel Ángel Gatón
  2. Nzube nke data: Nchịkwa SPAM, njikwa okwu.
  3. Ikike: Nkwenye gị
  4. Nkwurịta okwu nke data: Agaghị agwa ndị ọzọ data ahụ ma ọ bụghị site na iwu.
  5. Nchekwa data: Ebe nchekwa data nke Occentus Networks (EU) kwadoro
  6. Ikike: Oge obula inwere ike igbachi, weghachite ma hichapụ ihe omuma gi.